II. Abdülhamid'in çarşaf yasağı: Belge doğru, yaygın iddialar eksik

II. Abdülhamid'in 1892'de çarşafı yasakladığı belgelerle doğrulanıyor. Ancak kararın gerekçesi ve kapsamının sosyal medyadaki anlatımdan farklı olduğu belirtiliyor.

Medya Günlüğü'nün haberine göre, Osmanlı padişahı II. Abdülhamid'in 1892'de çarşafı yasakladığını gösteren tarihsel belge sosyal medyada yeniden tartışılmaya başlandı. Kararın nedeni ve uygulandığı alan ise yaygın iddialardan farklı bir görüntü sunuyor.

Türk İslam Ansiklopedisi'ndeki bilgilere dayanılarak aktarıldığına göre padişah, 2 Nisan 1892'de yayımlanan bir emirle çarşaf giyilmesini yasakladı. Emirde bazı çarşaf biçimlerinin İslam kadınlarının örtünme kurallarına uygun düşmediği belirtiliyordu. Dönemin anlayışında siyah çarşaf ve ince peçe, matem tutan Hristiyan kadınların giysilerine benzetiliyordu.

Yasağın gerekçesi yalnızca dinî değildi. Çarşafa bürünen bazı erkeklerin kadın kılığında suç işlediği ve saraya girmeye çalıştığı belirtildiği için çarşaf güvenlik sorunu olarak da görülüyordu. Doğruluk Payı'nın 2024'teki incelemesinde de yasağın varlığı doğrulanırken, gerekçenin yalnızca başka bir dinin geleneğine dayandırılmasının eksik ve yanıltıcı olduğu vurgulandı.

Ansiklopediye göre yasağa yalnızca saraya girilirken uyuluyordu. Bu nedenle karar, Osmanlı ülkesinde bütün kadınların çarşaf giymesini kalıcı olarak engelleyen genel bir uygulama niteliği taşımıyordu.

Aynı kaynağa göre çarşaf, Osmanlı kadın giyiminde eskiden beri bulunan bir kıyafet de değildi. Tanzimat döneminde hacca gidip gelenler aracılığıyla yaygınlaşmaya başladı. Bazı çevrelerce önceleri benimsenmeyen çarşaf, 1870'te ince yaşmak ve feracenin yasaklanmasının ardından daha yaygın hale geldi.