Sardunya yaprağından PKU taraması: yüzde 95 doğruluklu yerli biyosensör
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi öncülüğündeki ekip, PKU teşhisini tek basamağa indirmeyi amaçlayan biyosensörü sardunya yapraklarıyla üretti; kan benzeri çözeltide yüzde 95 doğruluk elde edildi.
Kalıtsal bir hastalık olan ve kalıcı zeka geriliği ile beyin hasarına yol açabilen fenilketonüri (PKU) için Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) merkezli bir ekip araştırma yürüttü. Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Merve Keskin'in liderliğindeki ekip, hastalığın teşhisini kolaylaştıracak bir biyosensör geliştirdi.
Ekibe Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü'nden Prof. Dr. Fatma Arslan ile Araştırma Görevlisi Dr. Onur Can Bodur da katıldı. Yenidoğanlarda topuk kanıyla saptanan hastalığın tanısını hızlandırmayı hedefleyen proje, Şubat 2025'te Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına (TÜSEB) sunuldu ve Nisan 2025'te destek almaya hak kazandı.
Ekip, sardunya bitkisinin yapraklarından yararlanarak kandaki fenilalanin amino asidi miktarını ölçen bir sensör hazırladı. Sensördeki gümüş nanopartiküllerin üretiminde de aynı bitki kullanıldı. Bu parçacıkların normalde kimyasal yollarla elde edildiğini, söz konusu kimyasalların çevreye zararlı olduğunu belirten Keskin, "yeşil sentez" dedikleri yöntemle hem atık yönetimini gerçekleştirdiklerini hem de çevre dostu bir sensör ortaya koyduklarını anlattı.
Biyosensör, insan kanıyla aynı kimyasal yapıdaki bir çözeltide denendi ve yüzde 95 doğruluk oranında sonuç alındı. Haberler.com'un haberine göre cihazın yakın zamanda klinik test aşamasına geçilmesi planlanıyor.
Proje yürütücüsü Keskin, Türkiye'de her yıl 250-300 bebeğin PKU ile dünyaya geldiğini, akraba evliliklerinin hastalığın ortaya çıkmasında önemli risk faktörlerinden biri olduğunu söyledi. Bugünkü uygulamada topuk kanından alınan örnekle iki aşamalı ve bir ay süren bir test yapıldığını, bunun hem zaman kaybına hem ekonomik yüke neden olduğunu dile getiren Keskin, süreci tek basamağa indirerek doğru sonuç veren bir yöntem geliştirmek istediklerini ifade etti.
Çalışma, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) katılımcılara tanıtıldı. Keskin, yerli ve yabancı ziyaretçilere tanıtım kartı ve broşür sunduklarını, çalışmanın ayrıntılarını aktardıklarını, özellikle bitkisel ürünlerin böylesi bir teknolojide kullanılmasının ilgiyle karşılandığını bildirdi.
Kaynak: Haberler.com · Ayrıca: Habertürk, Haber7
Olayın gelişimi (4 haber)
- Haberler.com: BŞEÜ PKU teşhisi için sardunya yaprağıyla yüzde 95 doğrulukla biyosensör geliştirdi
- Haberler.com: BŞEÜ ekibi, PKU teşhisinde yüzde 95 doğruluk veren sardunya yapraklı biyosensör yaptı
- Habertürk: PKU hastalığının teşhisi için sardunya yapraklarından biyosensör geliştirildi
- Haber7: Sardunya yapraklarıyla geliştirilen yerli biyosensör PKU teşhisini tek adıma indiriyor
Aynı olayı anlatan haberler otomatik olarak bir araya getirilir; ilk yayımlayan kaynak en üsttedir.