İki turlu cumhurbaşkanlığı seçimine alternatif: tercihli oy sistemi tartışması

Medyascope'ta yayımlanan yazıda, 2023 deneyimi üzerinden iki turlu seçimin sakıncaları ele alınıyor. Yazar, alternatif olarak tercihli oy sistemini öneriyor.

Medyascope'ta yayımlanan Doğancan Özsel imzalı yazıda, cumhurbaşkanlığı seçiminde uygulanan usul kuralının sonuca etkisi tartışılıyor. Yazara göre kamuoyu kimin seçileceğine odaklandığı için seçimin hangi kurala göre yapıldığı yeterince konuşulmuyor.

Yazıda, 2017'de kabul edilen sistemde salt çoğunluk şartının makul olduğu belirtiliyor. Ancak bu şartı sağlamak için benimsenen iki turlu yöntemin sakıncaları, Erdoğan 2014 ve 2018'de ilk turda kazandığı için gündeme gelmemişti. Sistem 2023'te ilk kez ikinci tura gitti.

Özsel'in aktardığına göre 14 Mayıs'taki oylamada Erdoğan yüzde 49,5, Kılıçdaroğlu yüzde 44,9 aldı. Sinan Oğan'a oy veren yüzde 5,1'lik kesim ise sonraki iki hafta boyunca siyasetin merkezine yerleşti. Yazar, bu sürecin pazarlıklarla ve söylem değişiklikleriyle geçtiğini, seçmenin ise süreçte söz sahibi olamadığını savunuyor.

Yazıda iki turlu sistemin kampanya diline de yansıdığı öne sürülüyor. Adayların ilk turda çekirdek seçmeni harekete geçirmek için keskin bir dil kullandığı, ikinci turda ise üslup değiştirebildiği ifade ediliyor. Seçimin idari ve ekonomik maliyetine ile iki oylama arasındaki belirsizlik dönemine de değiniliyor.

Çözüm olarak, “anında ikinci tur” adıyla da bilinen tercihli oy sistemi öneriliyor. Bu yöntemde seçmenler adayları tercih sırasına koyuyor. Kimse yüzde 50'yi aşamazsa en az oy alan aday elenerek oylar ikinci tercihlere göre aktarılıyor. Yazara göre bu model, oyların liderler arasındaki pazarlıkla değil seçmenin kendi kararıyla dağılmasını sağlıyor. Yazıda, sistemin İrlanda, Avustralya ve ABD'nin bazı bölgelerinde uygulandığı da belirtiliyor.