Zonguldak'ta COP67 zirvesi: Kömürden çıkışta adil dönüşüm ve kamusal destek talebi

COP31 öncesi Zonguldak'ta toplanan COP67 Zirvesi'nde katılımcılar, kömürden çıkışın işçi hakları, halk sağlığı ve yeni istihdam gözetilerek planlanmasını istedi. Kent için kamusal kaynaklı bir adil dönüşüm programı çağrısı yapıldı.

Medyascope'un haberine göre, Zonguldak'ın plaka kodundan hareketle COP31'e gönderme yapan "COP67" zirvesi 17 Ekim'de düzenlendi. Etkinliği Batı Karadeniz Çevre Gönüllüleri Platformu organize etti ve TMMOB Maden Mühendisleri Odası lokalinde yapıldı. Bartın, Ereğli, Çaycuma ve Devrek'ten katılımın olduğu zirvede siyasi parti temsilcileri, Genel Maden İşçileri Sendikası, Zonguldak Barosu, Zonguldak Eczacılar Odası, TEMA ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri yer aldı.

Katılımcılar, kömürden çıkışın yalnızca santral ve madenlerin geleceği üzerinden değil, işçilerin gelir güvencesi, halk sağlığı ve yeni geçim olanakları da dikkate alınarak planlanmasını talep etti. Zonguldak'ın uluslararası adil geçiş fonlarından ve kamusal kaynaklardan öncelikli yararlandırılması da istendi.

Platform Sözcüsü Çetin Yılmaz, kentin 200 yıldır ülke ekonomisi için ağır bedeller ödediğini belirterek pozitif ayrımcılık istedi. Yılmaz'a göre maden ocakları daraltılırken işsizlik artıyor, termik santraller ve demir çelik tesislerinde ise büyük miktarda ithal kömür yakılıyor.

Zonguldak Barosu avukatlarından Yakup Okumuşoğlu, iklim krizinin aynı zamanda bir insan hakları ve adalet meselesi olduğunu söyledi. 2022 tarihli bir çalışmaya atıfla, kentteki dört santralin 1989–2020 arasında 132 milyar liralık sağlık maliyetine ve binlerce erken ölüme yol açtığını aktardı. Okumuşoğlu, devlete geçiş takvimi, çalışan güvencesi, çevresel izleme, kirlenmiş alanların onarımı, yeni ekonomik olanaklar ve katılımcılığı içeren altı başlıklı bir Adil Dönüşüm Programı hazırlama çağrısı yaptı.

Bülent Ecevit Üniversitesi'nden Dr. Sefa Kocabaş, bölgedeki biyokütle ve rüzgâr enerjisi potansiyeline dikkat çekerek alternatif üretim alanlarının geliştirilmesini önerdi. Boğaziçi Üniversitesi doktora öğrencisi Beyza İrem Şimşek ise Avustralya, İspanya ve Almanya örneklerinden hareketle adil geçişin tüm tarafların katıldığı bir müzakereyle mümkün olduğunu söyledi.

Yeşil Düşünce Derneği'nden Özge Doruk da taşkömürü istihdamının 1980'lerde 43 binden 2018'de 9 bin 200'e gerilediğini belirterek dönüşümün zaten kontrolsüz biçimde yaşandığını ifade etti.